Lex est quod notamus...
21 maja 2026 roku w warszawskim Hotelu Verte odbyła się jubileuszowa konferencja z okazji 35-lecia Odrodzonego Notariatu Polskiego. Wydarzenie zgromadziło przedstawicieli środowiska notarialnego, administracji publicznej, świata nauki oraz europejskich organizacji notarialnych, którzy wspólnie rozmawiali o roli notariatu we współczesnym państwie prawa oraz wyzwaniach związanych z cyfryzacją wymiaru sprawiedliwości. Program konferencji obejmował wystąpienia eksperckie, panele dyskusyjne oraz debatę poświęconą przyszłości zawodu notariusza.
Jubileusz był okazją do podsumowania przemian, jakie zaszły od momentu uchwalenia 14 lutego 1991 roku ustawy – Prawo o notariacie. Reforma ta zakończyła okres funkcjonowania państwowych biur notarialnych i przywróciła niezależny samorząd notarialny, oparty na sprawdzonym modelu notariatu łacińskiego.
Minione trzy i pół dekady pokazały, jak ważną rolę odgrywają notariusze w zapewnianiu bezpieczeństwa obrotu prawnego. Każdego dnia uczestniczą w czynnościach mających ogromne znaczenie dla życia obywateli – od zakupu nieruchomości, poprzez sprawy rodzinne i majątkowe, aż po dziedziczenie oraz sukcesję przedsiębiorstw.
W tym czasie zakres kompetencji notariuszy systematycznie się rozszerzał. Państwo przekazywało im kolejne zadania w sprawach niespornych, dzięki czemu możliwe było usprawnienie działania sądów oraz szybsza obsługa obywateli. Szczególnie widoczne było to w sprawach spadkowych, gdzie notariat odgrywa dziś niezwykle istotną rolę.
Jednym z najważniejszych tematów konferencji była cyfrowa transformacja wymiaru sprawiedliwości. Rozwój technologii zmienia sposób funkcjonowania wielu instytucji publicznych, a notariat również aktywnie uczestniczy w tych zmianach.
W ostatnich latach wdrożono rozwiązania, które znacząco usprawniły wykonywanie czynności notarialnych i zwiększyły bezpieczeństwo uczestników obrotu prawnego. Elektroniczne składanie wniosków do ksiąg wieczystych czy prowadzenie Rejestru Spadkowego są przykładami narzędzi, które skróciły czas postępowań i ułatwiły współpracę pomiędzy notariuszami a sądami.
Podczas konferencji wielokrotnie podkreślano jednak, że rozwój technologii nie może zastąpić podstawowych wartości wykonywania zawodu notariusza. Niezależność, bezstronność, odpowiedzialność oraz osobista weryfikacja tożsamości stron pozostają fundamentem bezpieczeństwa czynności notarialnych także w cyfrowym świecie.
Istotnym punktem programu były eksperckie debaty poświęcone kierunkom rozwoju notariatu.
Uczestnicy rozmawiali między innymi o:
Szczególnym zainteresowaniem cieszył się panel „Rola i kierunki rozwoju notariatu. Notariusz – sędzia braku sporu?”, podczas którego przedstawiciele Ministerstwa Sprawiedliwości, Krajowej Rady Notarialnej oraz środowiska naukowego dyskutowali o przyszłości kompetencji notariuszy. Drugim ważnym panelem była debata „Pewność prawa i cyfryzacja – wyzwania notariatu w Europie”, z udziałem przedstawicieli notariatów niemieckiego, francuskiego i austriackiego.
Konferencja miała również wymiar międzynarodowy. Obecność reprezentantów europejskich organizacji notarialnych pozwoliła porównać rozwiązania funkcjonujące w różnych państwach oraz wymienić doświadczenia dotyczące cyfryzacji usług prawnych.
Wspólnym wnioskiem płynącym z dyskusji było przekonanie, że nowoczesne technologie powinny wspierać pracę notariuszy i zwiększać dostępność usług, ale nie mogą osłabiać gwarancji bezpieczeństwa prawnego. Zaufanie obywateli do dokumentów notarialnych pozostaje bowiem jednym z najważniejszych filarów stabilnego obrotu prawnego.
Jubileusz 35-lecia Odrodzonego Notariatu Polskiego był nie tylko okazją do przypomnienia historii i osiągnięć polskiego notariatu, lecz także do spojrzenia w przyszłość. Eksperci zgodnie wskazywali, że dalszy rozwój zawodu będzie opierał się na harmonijnym połączeniu wieloletniej tradycji z nowoczesnymi rozwiązaniami technologicznymi.
Dyskusje prowadzone podczas konferencji pokazały, że notariat pozostaje jedną z najważniejszych instytucji gwarantujących bezpieczeństwo obrotu prawnego. W dobie postępującej cyfryzacji jego rola nie maleje – przeciwnie, odpowiedzialność za zapewnienie pewności prawa i ochronę interesów obywateli staje się jeszcze większa. Dzięki temu notariusze nadal będą odgrywać kluczową rolę w budowaniu zaufania do państwa i systemu prawnego.
Źródło: krn.org.pl